#5b710d

Duurzaam omgaan met mensen en materialen.

15.07.2015

Erkende kringloopcentra verenigd onder de koepel ‘Komosie’ geven herbruikbare goederen een tweede leven. Ze verkleinen de afvalberg, bieden werk aan mensen die moeilijk een job vinden op de reguliere arbeidsmarkt en verkopen spullen tegen lage prijzen. Een goed voorbeeld van een succesvolle samenwerking op dit gebied is die van het containerpark van Bredene met de Kringwinkel Kust.

Veroniek Lemahieu
OVAM-medewerker dienst lokale besturen
Alain Billiouw
Coördinator afvalbeleid Bredene
Veroniek Lemahieu
OVAM-medewerker dienst lokale besturen
Alain Billiouw
Coördinator afvalbeleid Bredene

Vlaanderen telt vandaag 31 erkende kringloopcentra met meer dan 100 ‘Kringwinkels’, die door de OVAM gesubsidieerd en erkend worden voor producthergebruik.

Veroniek Lemahieu van de dienst Ketenbeheer (team Lokale Besturen) bij de OVAM wijst op het belang van deze keten. “Een aantal intercommunales en gemeentebesturen werkt nauw samen met de lokale kringloopcentra om meer hergebruik van producten te genereren. Dit heeft veel effecten: de preventie van afvalstoffen, het sluiten van materialenkringlopen, de verlenging van de levensduur van producten en materialen. Hergebruik en herstelarbeid zijn de eerste schakels in de Vlaamse prioriteitenladder. Een hergebruikcontainer in het containerpark van elke Vlaamse gemeente zou ideaal zijn.”

Men kan nog meer afgedankte producten van de afvalberg redden door zo’n hergebruikcontainer een prominente en zichtbare plaats te geven - bij voorkeur bij de ingang van het park - en er een expert in product- en materialenkennis aan het werk te zetten. “In het containerpark van Bredene is dit zeker geslaagd”, vindt Veroniek Lemahieu. “De parkwachter en de ‘hergebruik-parkwachter’, een medewerker uit de Kringwinkel, maken de bezoekers attent op de mogelijkheid om goederen die slechts een kleine reparatie en nazicht vragen, voor hergebruik af te geven. Als deze actie gekoppeld wordt aan een communicatie- en sensibiliseringscampagne, dan maakt men de burgers bewust dat ze bijdragen aan duurzaam gebruik van materialen en producten en de levensduur verlengen. Ook de herkenbaarheid en het onderscheid met het vaste personeel van het containerpark zijn belangrijk. De hergebruik-parkwachter is herkenbaar aan de blauwe outfit met het Kringwinkel-logo. Dit is dus lokale, sociale tewerkstelling met een duurzaam karakter.”

“De parkwachter en de ‘hergebruik-parkwachter’, een medewerker uit de Kringwinkel, maken de bezoekers attent op de mogelijkheid om goederen die slechts een kleine reparatie en nazicht vragen, voor hergebruik af te geven.

Veroniek Lemahieu

Lokale, sociale tewerkstelling

Onder meer via artikel 60 van de OCMW-wet kan sociale tewerkstelling gedetacheerd worden naar de Kringwinkels. Daarmee wordt er op de containerparken vaak een extra mankracht ingezet om herbruikbare producten te selecteren. Veroniek Lemahieu: “Het gaat om mensen met een moeilijke sociale en familiale achtergrond die geen of weinig kansen krijgen op de reguliere arbeidsmarkt en aan wie men een nieuwe kans wil geven. Zij worden opgeleid en begeleid in hergebruik en materialenkennis.” Om deze samenwerking rendabel te houden op lange termijn zijn duidelijke afspraken met en ondersteuning door het lokale bestuur nodig in verband met de personeelslasten.

Samen aan de kar duwen

Alain Billiouw is al vier jaar ‘coördinator afvalbeleid’ op het containerpark van Bredene, en kan dus uit ervaring spreken. “Inmiddels hebben hier op basis van art. 60 van de OCMW-wet al zeven mensen een kans gekregen. We proberen hen ook een gevoel van eigenwaarde terug te geven. Als alles goed verloopt worden deze mensen in principe anderhalf jaar lang in onze werking ingeschakeld. Daarna komen ze weer in aanmerking voor het reguliere arbeidscircuit. Belangrijk is dat ze het gevoel hebben er weer bij te horen. Samen met de Kringwinkel, het OCMW en het containerpark wordt er regelmatig geëvalueerd en eventueel bijgestuurd. Als het zelfs na een tweede kans echt niet blijkt te lukken, dan wordt de samenwerking beëindigd. Belangrijk is dat gemeente, containerpark en Kringwinkel samen aan de kar duwen. Het mag geen eenrichtingsverkeer zijn. Zelf leren wij vaak ook dingen bij van onze hergebruik-parkwachter. Soms gaan we er van uit dat iets in de hergebruikcontainer thuishoort terwijl hij ons zegt: niet doen, want in de Kringwinkel is daar geen vraag naar, of het is te duur om het weer verkoopklaar te maken.”

Zelf leren wij vaak ook dingen bij van onze hergebruik-parkwachter. Soms gaan we er van uit dat iets in de hergebruikcontainer thuishoort terwijl hij ons zegt: niet doen, want in de Kringwinkel is daar geen vraag naar, of het is te duur om het weer verkoopklaar te maken.

Alain Billiouw

Kennis van materialen en sorteerstromen

Communiceren en sensibiliseren rond het hergebruik van goederen: het zijn geen loze woorden in het containerpark van Bredene. “We laten zeker nog kansen onbenut om de levensduur van bepaalde materialen en producten te verlengen en de afvalberg te verminderen. Denk aan goederen die verpakt worden in overtollige kunststof. Maar het begint uiteraard bij de fabrikant”, weet Alain Billiouw. “Onze medewerkers zijn opgeleid om met bezoekers om te gaan, en weten op een vriendelijke manier te anticiperen op verkeerd sorteergedrag. Zelf ga ik spreken voor verenigingen om uit te leggen dat mensen weinig of niets moeten betalen in het containerpark als ze correct sorteren. Er is de ‘Milieukrant’ en een tweemaandelijks infoboekje van de gemeente met twee pagina’s over milieu- en afvalbeleid. Recent werd het containerpark heringericht. We hebben de luxe over een ruim terrein te beschikken. Zo werd de hergebruikcontainer nu bij de ingang geplaatst, goed in het zicht van de bezoekers. Hierover werd een folder verspreid. Binnenkort is er een echte opendeurdag met medewerking van de betrokken afvalpartnerbedrijven, met een hapje en een drankje.”

Alain Billiouw vindt het wat delicaat om voor andere lokale besturen te spreken. “Een optimale samenwerking tussen het plaatselijke containerpark en de Kringwinkel vereist in de eerste plaats dat alle medewerkers goed opgeleid zijn inzake materialenkennis en sorteerstromen, dat ze klantvriendelijk omgaan met bezoekers en efficiënt werken. Mijn taak bestaat er in alle medewerkers te enthousiasmeren en te coachen naar het herkennen van hergebruikgoederen, maar natuurlijk ook naar het sorteren van de afvalstromen in het algemeen. Daarnaast adviseer ik ook over alternatieven om afval zoveel mogelijk te beperken. Dat is ook een taak van onze parkwachters.”

Lokale besturen moeten een overeenkomst sluiten met het erkend kringloopcentrum dat hun gemeente/stad toegewezen werd in hun OVAM-erkenning als kringloopcentrum.

Convenant. Lokale besturen zijn verantwoordelijk voor de inzameling, verwerking en preventie van huishoudelijk afval. Om preventie van afval en milieuverantwoorde consumptie te stimuleren, werd de samenwerking tussen de erkende kringloopcentra en lokale besturen in 2007 voor het eerst ingepast in de ‘Convenant voor afvalbeleid’. Sinds 2014 werd in VLAREMA opgenomen dat de lokale besturen verplicht zijn om een overeenkomst te hebben met het erkend kringloopcentrum actief in hun regio. Deze samenwerking moet minstens de afspraken over communicatie, sensibilisering, de doorverwijzingsfunctie en de vergoedingen voor inzameling bevatten.

Succesfactoren. Een constructieve en actieve samenwerking met de lokale besturen is een belangrijke succesfactor in het behalen van de doelstellingen ‘producthergebruik’ en ‘klanten’, zoals vastgelegd in het beleid van huishoudelijk afval en het statuut van de erkende kringloopcentra. Burgers kunnen goederen die ze niet meer nodig hebben in het containerpark afgeven met vermelding ‘herbruikbaar’ en ‘voor de Kringwinkel’, ze deponeren in het kringloopcentrum van hun regio, of ze door het kringloopcentrum laten ophalen. Veroniek Lemahieu: “Om hergebruik van producten te stimuleren en vroegtijdige afdanking te vermijden zou een hergebruikcontainer in het containerpark van elke Vlaamse gemeente dus ideaal zijn. In 2014 hadden al bijna alle kringloopcentra minstens één hergebruikcontainer op één van de containerparken in hun werkingsgebied. Daarin worden herbruikbare goederen zorgvuldig opgeborgen en opgehaald door het regionale kringloopcentrum. Het is een win/win voor het lokale bestuur en de kringloopcentra: niet-recycleerbare afvalstoffen en grondstoffen worden verminderd, er komt ruimte vrij voor andere fracties, het lokale bestuur versterkt de preventie en vermijdt afval.”

GERELATEERD