#aa0050

Miss Cleany houdt bedrijventerrein in Hoogstraten proper.

15.07.2015

Op het internationaal logistiek bedrijventerrein Hazeldonk-Meer langs de snelweg in Hoogstraten werkte intercommunale IOK Afvalbeheer met haar partners het proefproject “Lokaal netheidsbeleid” uit. De ‘netheidsbarometer’ van de OVAM en ‘Indevuilbak’ waren daarbij geschikte instrumenten.

Griet Bossaerts
Stafmedewerker IOK
Nele Kerkhofs
Projectcoördinator IOK
Griet Bossaerts
Stafmedewerker IOK
Nele Kerkhofs
Projectcoördinator IOK

Toen ‘Indevuilbak’ in 2012 een eerste oproep deed naar proefprojecten voor een vernieuwende aanpak van zwerfvuil, stuurde IOK Afvalbeheer in Geel een voorstel in. Die intercommunale pakte immers uit met projecten over sigarettenpeuken, stationsbuurten en bedrijventerreinen. “Dat laatste project kreeg 25.000 euro steun van het ‘lokaal netheidsnetwerk’ van indevuilbak,” verklaart Griet Bossaerts, stafmedewerker bij IOK Afvalbeheer in Geel. “We mikten ook op Europese subsidies”, vult projectcoördinator Nele Kerkhofs aan. Het ‘LIFT’-project (‘Litter Free Transportzone’) bracht uiteindelijk de helft van het totale budget van 180.000 euro aan via EFRO (Interreg Vlaanderen-Nederland). Andere projectpartners waren de stad Hoogstraten, de gemeente Breda, het parkmanagement van ‘Hazeldonk-Meer’ en IOK Afvalbeheer. Op 1 juli 2013 was het Europese project goedgekeurd. De effectieve inzameling ging in mei 2014 van start met een plechtige inhuldiging in aanwezigheid van de lokale overheden.

Slimme containers

Op het bedrijventerrein Hazeldonk-Meer tanken vrachtwagens bij vijf grote benzinestations, en buitenlandse chauffeurs nemen er een rustpauze. Er is extra zwerfvuil. Als de chauffeurs hun trekker schoonmaken blijft er vaak ‘grof vuil’ liggen. Het parkmanagement was dan ook meteen geïnteresseerd en het project genoot van bij de start de participatie van de lokale bedrijven. “Op de algemene vergaderingen van het bedrijventerrein en op de nieuwjaarsreceptie kregen we een forum”, vertelt Griet Bossaerts.

IOK Afvalbeheer en de gemeente Breda investeerden veel tijd in het selecteren van de juiste inzamelrecipiënten. Ze moesten groot en stevig genoeg zijn, en verschillende openingen hebben om er de fracties restafval en pmd gescheiden in te werpen. Er moest ook voldoende ruimte zijn voor labels om duidelijk te communiceren. Na een Europese aanbesteding mocht het Britse Glasdon 120 containers leveren. De bestaande vuilnisbakken werden weggehaald en er werden honderd nieuwe uitgezet op parkeerterreinen, locaties met informatieborden en in de buurt van de benzinestations. Die locaties werden uitgekozen op basis van de veldkennis van de socialetewerkstellingsorganisatie die op het Nederlandse gedeelte van het terrein al actief was.

De fronten van de containers krijgen verwisselbare voorzetplaatjes om op speciale situaties in te spelen. Het deurtje klapt open en er rolt een container uit, die een inhoud heeft van 360 liter en meteen aan de ophaalwagen opgehangen en geleegd wordt. De container heeft een gegevenschip. “Daarmee zien we of hij op de juiste plaats staat en hoeveel hij weegt”, legt Nele Kerkhofs uit. IOK Afvalbeheer en de gemeente Breda zijn verantwoordelijk voor het ledigen van de containers, elk op hun grondgebied. De bedrijven werd verzocht ‘voor eigen deur te vegen’, want een verzorgde omgeving trekt minder zwerfvuil aan.

Miss Cleany communiceert

Een belangrijk onderdeel van het project was een doelgerichte communicatiestrategie en -campagne. Doelgroep was de vrachtwagenchauffeur. Een student bij de gemeente Breda onderzocht het gedrag van die chauffeur, wat hij doet bij het tanken, waar hij eet en rust, in de week of in het weekend ... “We leerden onder meer dat de rusttijd van de chauffeur begint bij het tanken”, legt Griet Bossaerts uit. “Daarna rijdt hij ‘achteruit’ - dan werkt de tachograaf niet en blijft de rusttijd lopen - om te parkeren. Zo worden menig vuilnisbak en andere infrastructuur kapot gereden. We hielden hiermee rekening bij het plaatsen van de containers.”

De containers kwamen op aangeduide parkeerplaatsen; elders op het bedrijventerrein is er een parkeerverbod. “Informatieborden en vlaggen op de hoogte van de chauffeur in zijn cabine wijzen naar de containers daaronder. Op de weg zijn met verf richtingwijzers naar de vuilnisbak aangebracht.”

Op maat van de doelgroep werd een ‘stripfiguur’ getekend: “miss Cleany”, die de internationale boodschap “Keep it clean” uitdraagt.

Griet Bossaerts

Foto’s met beelden van chauffeurs, al dan niet met hun gezin, werden hiervoor niet gekozen. Ook aan de mascotte werd onderweg gesleuteld. “Ze was oorspronkelijk blond maar we moesten haar ‘rood’ maken”, glimlacht Bossaerts. Het beeld wordt her en der hernomen, tot op de placemats van het restaurant op het bedrijventerrein toe. ‘Keep it clean’-stickers hangen uit bij de bedrijven.

Budgetten

Dit is ook een verhaal van sociale tewerkstelling. Het lokale bedrijventerrein betaalde om zwerfvuil op te ruimen en om sluikstort en calamiteiten te melden op het Nederlandse deel. De budgetten van het parkmanagement bleken onvoldoende voor het hele terrein van 223 hectare. Begin 2014 kwam er dan projectbudget voor de Belgische kant (117 ha), waar nu vier mensen 16 uren per week aan de slag zijn. Het project liep één jaar. De stad Hoogstraten erkent de meerwaarde ervan en voorziet dit jaar 15.000 euro voor het behoud. Het is de bedoeling dat jaarlijks in de begroting in te schrijven.

Een barometer van OVAM

De ‘netheidsbarometer’ die indevuilbak ontwikkelde werd in het project gebruikt. Na de nulmeting volgden tussentijdse metingen tot op het einde van het project. De metingen wijzen op een daling van de hoeveelheid zwerfvuil sinds de plaatsing van de containers.

De netheidsbarometer was heel belangrijk voor ons om de waarde van het werk te zien. Er ligt minder zwerfvuil. Het is de moeite waard om door te zetten.

Griet Bossaerts

Zij beklemtoont wel het voortzetten van het parkeerverbod en toezicht, aan Belgische kant gehandhaafd met gasboetes.

Enkele kinderziekten moeten er nog uit. Zo blijkt de verzamelde pmd-kwaliteit niet goed. Vaak zijn de flessen met urine gevuld of worden er glazen flessen bijgegooid. “Zo wordt die fractie onsorteerbaar restafval, en zorgt ze voor geuroverlast.” De communicatie op de containers moet dus aangepast worden. De flessen blijken ook nog een probleem in de bermen. Het lokale horeca-etablissement is een meerwaarde - zij het tegen betaling - maar wellicht te duur voor vele buitenlandse chauffeurs die dan de bosjes intrekken. De gemeenten Hoogstraten en Breda deden er snoeiwerk om dat te ontmoedigen. Het ontbreken van openbaar lokaal sanitair komt elke vergadering aan bod, maar onderhoud is geen evidentie.

Terwijl Breda het eindrapport voorbereidt, blijkt er in Vlaanderen al een vijftal gemeenten vragende partij om gebruik te maken van de hier ontwikkelde communicatiemiddelen. Ook in Nederland is er belangstelling.

Wij benadrukken dat het hele verhaal gebaseerd is op vijf pijlers: communicatie en sensibilisering, infrastructuur, handhaving, omgeving en participatie. Voor een verdere uitrol moeten die pijlers ook onderdeel uitmaken van nieuwe initiatieven.

Griet Bossaerts

GERELATEERD