#aa0050

Hoe Zwevegem het zwerfvuil verzwelgt.

20.07.2015

“Nette Regio”: onder dat motto coördineert IMOG (Intergemeentelijke Maatschappij voor Openbare Gezondheid) in Zuid-West-Vlaanderen sinds 2010 het zwerfvuilbeheer in haar elf gemeenten. In alle gemeenten gebeurt dit in nauwe samenwerking met sociale-economiebedrijven. Met het project “Proper Zwevegem” was Zwevegem een pionier, maar ook naburige gemeenten kenden gelijkaardige initiatieven.

Koen Delie
Directeur externe zaken IMOG
Koen Delie
Directeur externe zaken IMOG

In 2010 besloot IMOG de initiatieven rond zwerfvuilbeheer te coördineren en het Zwevegemse voorbeeld uit te rollen als proefproject voor de andere gemeenten. Onder het motto ‘Nette Regio’ coördineerde IMOG alle initiatieven en introduceerde ze de “Netheidsbarometer”. Want meten is weten. De netheidsbarometer vergelijkt de resultaten van de verschillende buurten. Een en ander gebeurt in nauw overleg tussen de diverse beleidsniveaus OVAM, IMOG en de gemeenten.

Vandaag zijn Koen Delie en Liesbeth Gesquiere van IMOG best trots op de resultaten. ”Bij de opstart werd de netheid van de gemeenten tien keer per jaar gemeten, nu nog vier keer. Ook de zwerfvuilbakken worden gemeten. Jaarlijks zitten we met de elf gemeenten samen om bij te sturen. Op bepaalde locaties hebben zwerfvuilbakjes bijvoorbeeld weinig nut of lokken ze een verkeerde reactie uit. Op andere plaatsen is er dan weer een tekort.”

Netheidsbarometer avant-la-lettre

Alle IMOG-gemeenten startten in 2010 tegelijkertijd de Zwevegemse actie op. Kort daarna rolde de OVAM de “Netheidsbarometer” voor heel Vlaanderen uit. Die leek sterk op het Zwevegemse voorbeeld. Met meer dan 63 km² beschikt de gemeente immers over een zeer uitgestrekt grondgebied, verspreid over de deelgemeenten Otegem, Sint-Denijs, Heestert en Moen. “Uit ervaring weten we inmiddels waar er moet worden geprikt en hoe vaak: wekelijks, twee- of driewekelijks, om de zes maanden of jaarlijks. Grosso modo moet er driemaal of eenmaal per maand geprikt worden”, zegt Lies Loosvelt van de milieudienst van Zwevegem. “Hoe uitgestrekter het centrum van de gemeente, hoe meer middelen we moeten inzetten om alles netjes te houden. Anderzijds is de sociale controle er groter dan in de deelgemeenten, en dat betekent dan weer minder zwerfvuil.”

Het ene seizoen is het andere niet

Jan Van De Moortel maakt deel uit van ’Talternatief’, het sociale-economieproject dat met vier mensen het Zwevegemse zwerfvuil ophaalt. “De hoeveelheid zwerfvuil is door de jaren heen geleidelijk afgenomen”, stelt hij vast. “Voor de opstart haalden we per dag ongeveer twee aanhangwagens zwerfvuil op, nu is dat zo goed als gehalveerd. De grootste fractie blijft pmd: flessen en blikjes.”

De seizoenen spelen een belangrijke rol in de planning van Talternatief. “De wintermaanden zijn veel drukker dan de zomermaanden. Heel wat zwerfvuil komt in de zomermaanden op straat terecht maar de hoge en dichte begroeiing onttrekt het aan het blote oog. In de winter ligt het duidelijker in het gezichtsveld. In de zomer verlegt ons werkterrein zich eerder naar speelpleinen of de omgeving van glasbollen.”

Inmiddels is het team van Jan, met het logo van Talternatief op haar camionette, een vertrouwd beeld in de Zwevegemse straten. Wie laat het meeste zwerfvuil achter? “Meestal zijn het volwassenen die zich verplaatsen met de auto of de fiets. Ook bepaalde bouwvakkers durven zich hieraan bezondigen. Soms zijn hangjongeren de oorzaak van het probleem.”

Verspreid over het Zwevegemse grondgebied staan er ongeveer 170 zwerfvuilbakken, waarvan een honderdtal in het centrum van de gemeente. Zwevegem plaatste zo’n 200 bordjes ‘Net opgeruimd’, die regelmatig van plaats verhuizen om het effect te behouden. Dat gebeurt een beetje op basis van de ervaring en het aanvoelen …

Ook gewestwegen

Jan en zijn kompanen nemen niet enkel de gemeentelijke wegen voor hun rekening. “We kunnen moeilijk de gewestwegen ongemoeid laten; daar stelt zich vaak het grootste probleem.”

Jan neemt ons mee naar het groenparkje in het centrum van Zwevegem-Knokke. “Vroeger hadden we hier uren nodig om alles netjes te krijgen. Nu is het een netjes onderhouden groenparkje dankzij twee strategisch geplaatste zwerfvuilbakken, een ‘Baasje, gebruik een zakje voor mijn kakje’-bord, en een bord ‘Net opgeruimd’.”

Netheidsbarometer

Met “indevuilbak” heeft de OVAM van de Netheidsbarometer een handige tool gemaakt voor gemeentebesturen die het zwerfvuil efficiënt willen aanpakken.

Eva Gijsegom vat de mogelijkheden samen. “Met de ‘Netheidsbarometer’ hebben de gemeenten een meet- en managementinstrument voor zwerfvuil op maat van lokale besturen. Elke gemeente kan enkele handtellers aankopen om snel en correct het zwerfvuil in enkele proefstraten te registreren. Door regelmatige in de straten van de gemeente te tellen, kan men de situatie nauwkeurig in kaart brengen. De Netheidsbarometer helpt om het zwerfvuilprobleem in alle aspecten van het gemeentebeleid te integreren: de veegrondes bijsturen waar nodig, vuilbakken beter plaatsen, enzovoort. We organiseren ook een gratis vorming over de Netheidsbarometer voor gemeenten en afvalintercommunales.”

GERELATEERD